Wąwóz Królowej Jadwigi
Wąwóz Królowej Jadwigi to jeden z najbardziej ciekawych zakątków Sandomierza. Ten malowniczy jar lessowy położony jest w południowo-zachodniej części miasta, tuż nad starówką. Jego strome ściany podtrzymywane są przez korzenie drzew, a górne partie porasta bujna roślinność, tworząc zielony dach nad dnem wąwozu. Zobacz jak do niego dotrzeć i zapoznaj się z informacjami, które warto wiedzieć przed wejściem do wąwozu.
Wąwóz Królowej Jadwigi w Sandomierzu, fot. rzeszowpodkarpackie.com | materiały własne
Najważniejsze informacje:
- długość wąwozu to ok. 500 m, a jego głębokość miejscami ponad 10 m,
- najbliższy parking znajduje się obok cmentarza przy kościele Nawrócenia św. Pawła,
- wąwóz rozdziela dwa wzgórza – św. Jakuba i św. Pawła – położone nad Rynkiem. Wejście znajduje się między ulicami Staromiejską a Królowej Jadwigi,
- atrakcja ta nie ma cennika, gdyż wejście jest bezpłatne z nieograniczonym wejściem przez całą dobę,
- wąwóz Królowej Jadwigi jest Pomnikiem Przyrody, dlatego podlega ochronie,
- w żadnym wypadku nie wejdziesz tam rowerem, możliwe tylko przejście pieszo,
- jest to wąwóz lessowy, który powstał w wyniku erozji wód opadowych i roztopów spływających po lessowych zboczach przez tysiące lat.
Wąwóz Królowej Jadwigi - trasa, wskazówki dojazdu, mapa
Wąwóz Królowej Jadwigi jest łatwo dostępny dla turystów. Wejście do jaru znajduje się zaledwie 800 metrów od sandomierskiego Rynku. Spacer ze starówki zajmuje około 10 minut. Trasa wiedzie przez krótkie odcinki miejskich ulic i ścieżek zielonych, więc nawet osoby wędrujące z bagażem czy rodziną poradzą sobie bez problemu. Kierując się od zamku ulicą Staromiejską w górę po ok. 600 m dotrzesz do wejścia wąwozu. Znajduje się ono tuż przed dzwonnicą kościoła pw. Nawrócenia Świętego Pawła po lewej stronie.
Wejście do wąwozu jest dobrze oznakowane, bo jest to część czerwonego szlaku. Długość trasy to jedynie ok. 500 m, więc, samo przejście jest błyskawiczne i zajmie jedynie kilka minut, nawet kiedy robisz zdjęcia. Ścieżka w jarze jest utwardzona i stosunkowo szeroka, jednak miejscami występują korzenie oraz nierówności podłoże. Fragmenty nie zawsze będą idealne dla wózków czy osób poruszających się na wózku.
Wejście do wąwozu Królowej Jadwigi możliwe jest też od strony południowej, czyli ul. Świętej Królowej Jadwigi, natomiast większość osób rozpoczyna od ul. Staromiejskiej. Tam tez znajdują się tabliczki informacyjne.
Warto wiedzieć: W Sandomierzu znajdziesz też podobny lecz nieco krótszy wąwóz - Wąwóz św. Jacka Odrowąża, do którego wejście znajduje się po drugiej stronie kościoła Świętego Jakuba, przy ul, Staromiejskiej.
Zobacz również: Sandomierz: atrakcje turystyczne
Gdzie zaparkować samochód w drodze do wąwozu?
Auto możesz zaparkować w kilku wygodnych miejscach, z których łatwo dotrzesz do Wąwozu Królowej Jadwigi:
- obok cmentarza przy kościele pw. Nawrócenia św. Pawła (ul. Staromiejska),
- przy Zamku Królewskim - parking płatny,
- przy ul. Podwale Górne (blisko rynku) - parking płatny.
Ochrona i znaczenie historyczne wąwozu
Wąwóz Królowej Jadwigi objęto ochroną pomnikową. Od 1975 r. figuruje on jako lokalny pomnik przyrody, co oznacza zakaz niszczenia roślinności i zaburzania naturalnych procesów. W 2017 r. Prezydent RP Andrzej Duda ogłosił sandomierski zespół staromiejski Pomnikiem Historii. Obszar ten obejmuje również sandomierskie wąwozy, w tym Wąwóz Królowej Jadwigi. Dzięki temu jar zyskał dodatkową rangę ochronną i promocję. W przestrzeni miejskiej umieszczono symbole Pomnika Historii wskazujące jego przynależność do zabytkowego krajobrazu Sandomierza. Miejskie szlaki edukacyjne i przewodniki przyrodnicze również wymieniają wąwóz jako jedną z lokalnych atrakcji, akcentując zarazem konieczność zachowania ostrożności oraz stosowania solidnego obuwia i sprayu na komary podczas spaceru.
Jak powstał wąwóz Królowej Jadwigi? - Geologiczne podłoże i geneza
Wąwóz, o którym mowa jest doskonałym przykładem formacji erozyjnej w lessach. Sandomierz leży na Wyżynie Sandomierskiej, wschodniej części Wyżyny Kieleckiej zbudowanej ze skał kraszowych pokrytych grubą warstwą lessów. Less to osad pylasty bardzo podatny na wypłukiwanie przez wodę. Przez tysiąclecia intensywne opady i topniejące śniegi spływały po zboczach nad Sandomierzem, stopniowo żłobiąc głęboki jar. Z czasem powstał niemal pionowy kanion, którego strome ściany w najwyższym miejscu osiągają około 10 metrów wysokości. Proces ten do dziś nie ustaje, po większych opadach w wąwozie mogą pojawiać się świeże osuwiska i kolejne odkrycia odsłoniętych fragmentów osadów.
Zapamiętaj: Wąwóz Królowej Jadwigi to wąwóz lessowy powstały na skutek erozyjnej działalności wód opadowych i gwałtownych roztopów śniegu na wysoczyźnie pokrytej warstwą lessu.
Nazwa i legenda wąwozu Królowej Jadwigi
Nazwa wąwozu nawiązuje do św. Jadwigi Królowej (1374–1399). Choć nie ma dowodów, że królowa kiedykolwiek formalnie władała tym terenem, miejscowe podania przypisują jej wizyty w okolicach świątyni św. Jakuba. Według jednej legendy Jadwiga, podróżując zimą do Krakowa, utknęła saniami w głębokim śniegu na dnie tego jaru. Mieszkańcy pobliskiej wioski uratowali królową i przenocowali u siebie. W podziękowaniu Jadwiga podarowała im swoje rękawiczki, które ponoć można dziś oglądać w lokalnym lapidarium Domu Długosza. Inne przekazy mówią o tym, że królowa podczas spaceru wąwozem zgubiła pantofelek. Bez względu na prawdziwość historii, legendy o Jadwidze nadają temu miejscu pewnego rodzaju klimat, co podkreślają tablice informacyjne przy wejściu do jaru.