Ciechania - dawna wieś w Beskidzie Niskim. Odkrywamy zapomniane wsie

Szlak przez Ciechanię

Obecnie przez Dolinę Ciechani nie prowadzi żaden znakowany szlak – dawne ścieżki zostały wyprowadzone do granicy Magurskiego Parku Narodowego i zakończone na Przełęczy Mazgalica. Jednak w sezonie letnim (czerwiec–wrzesień), w soboty i niedziele, Park udostępnia tę trasę w ramach organizowanych wycieczek pod opieką przewodnika MPN. Trasa rozpoczyna się w schronisku Hajstra w Hucie Polańskiej i prowadzi przez gęsty bukowy las (Obszar Ochrony Ścisłej „Zimna Woda”), następnie wyprowadza na rozległe łąki dawnej wsi, gdzie pod okiem przewodnika można podziwiać ślady życia dzikich zwierząt oraz ukryty cmentarz wojskowy. Całość liczy około 8 km i zwykle zajmuje ok. 4 godz., z uwzględnieniem postojów na historię i przyrodnicze ciekawostki.

Punkt widokowy na Dolinę Ciechani

Dolinę Ciechani można obejrzeć z punktu widokowego przy drodze łączącej Ożenną i Żydowskie. Znajduje się on ok. 3,5 km od wjazdu od strony Ożennej. To malownicza polana schodząca łagodnie do dna doliny. Widać stąd gdzieniegdzie resztki dawnych kamiennych podmurówek i cerkwi po nieistniejącej już wsi. Panorama rozciąga się głównie na południowy‑zachód: rozległe łąki dawnej Ciechani, dalej wierzchołki szczytów Wierch nad Tysowym (713 m n.p.m.) i Szczob (893 m n.p.m.), a przy dobrej przejrzystości powietrza – nawet słowacki Pacutova (ok. 800 m n.p.m.). Wschodnią część widoku zajmuje obniżenie doliny, w dole widoczny potok Hucianka i porozrzucane kępy starych sosen.

Dojazd samochodem w to miejsce możliwy jest po uzyskaniu pozwolenia od Magurskiego Parku Narodowego. Dziennie wydawanych jest maks. 30 pozwoleń. Aby je uzyskać, należy wysłać SMS na numer podany przy znaku zakazu wjazdu w Ożennej i poczekać na potwierdzenie.

Ciekawym sposobem na odwiedzenie Ciechani jest połącznie kilku punktów w trasę stanowiącą pętlę. Proponujemy pozostawienie samochodu przy wejściu na ścieżkę Kiczera Żydowska, po jej przejściu kontynuację zielonym szlakiem przez Wysokie i powrót Głównym Karpackim Szlakiem Rowerowym przez Ciechanię. To sposób, aby zobaczyć wszystkie najciekawsze miejsca za jednym razem. 

Ukształtowanie terenu 

Ciechania to dawna, obecnie wyludniona wieś Beskidu Niskiego. Ukształtowana została przez dwa potoki: Zimną Wodę i Huciankę. Znajdowała się w dolinie między licznymi wzgórzami, a najwyższym jest masyw Nad Tysowym (713 m n.p.m.), wznoszący się w pobliżu grzbietu granicznego i charakterystycznego siodła rozdzielającego wierchy i źródliska potoków. Wieś, podobnie jak inne ciągnęła się wzdłuż potoku, który przecinany był co jakiś czas kamienistą drogą jezdną. O świetności tych dróg świadczą chociażby ruiny kamiennego mostu między Ciechanią, a Hutą Polańską.

Burzliwa historia Ciechani

Nazwa wsi Ciechania (z jęz. łemkowskiego Tychania) pochodzi od łemkowskiego słowa tychania, które oznacza ciche miejsce (zacisze). Pierwsze wzmianki o tej wiosce pochodzą z 1581 roku, kiedy to należała do Mikołaja Stadnickiego, a kolejne z 1971 roku, kiedy wybudowano tu cerkiew greckokatolicką pw. św. Mikołaja. 

W 1989 roku, licząc 70 domów i 414 mieszkańców (410 Łemków i 4 Polaków), wieś należała do wiedeńskiej rodziny Thonetów. Podczas I wojny światowej Ciechanię doszczętnie zniszczono, ale już w 1931 roku odbudowano 65 domostw z liczbą 396 mieszkańców. W 1928 roku znacząca ilość mieszkańców zmieniła wiarę na prawosławie, a w 1930 roku wybudowano cerkiew prawosławną, która została zniszczona podczas II wojny światowej. Nie tylko cerkiew, bo i wiele domostw na skutek toczących się tu w 1944-45 roku walk na linii frontu niemiecko-sowieckiego doszczętnie zniszczono, a miejscowa ludność w wyniku przesiedlenia wyjechała w rejony obecnej Ukrainy. 

Po okresie wojen pozostały do dziś ślady umocnień na wzgórzu Nad Tysowym oraz podniszczona cerkiew greckokatolicka, która z czasem również zniszczała. 

Po wojnie tereny Ciechani przejęła ferma hodowlana Państwowego Gospodarstwa Rolnego w Ożennej prowadząc tutaj wypas owiec i bydła, aż do czasu upadku PGR-ów. Obecnie tereny są zarządzane przez Magurski Park Narodowy, a od 1995 roku w celu utrzymania różnorodności flory i fauny łąki są regularnie koszone, a cala dolina zadbana.

Po dawnej wsi pozostało już dzisiaj niewiele. Miejsce dawnej cerkwi i widocznej kamiennej podmurówki otacza kępa drzew, a obok znajdują się pozostałości starego grecko-katolickiego cmentarza, na którym widać liczne ślady mogił. Nieopodal na zboczu znajduje się drugi cmentarz, na którym również znajdują się mogiły. W pobliżu cerkwi pozostały ruiny fundamentów plebanii, piwnic i podmurówek. 

Na terenie całej wsi w miejscach starych domostw rosną zdziczałe drzewa owocowe i wiekowe lipy, dające niegdyś cień mieszkańcom. Wzdłuż obecnej drogi pozostało także kilka krzyży przydrożnych z XIX i XX wieku, m.in. kamienny krzyż z 1905, czy jeszcze starszy z 1878 roku. 

 

Wśród drzew w rejonie siodła znajdują się też ruiny dawnej granicznej strażnicy niemieckiej z czasów II wojny światowej. 

Ciechania - klimat

Pośród zacisznych terenów dawnej wsi i ukwieconych łąk można usłyszeć rzadko spotykanego derkacza. Noce są tu ciche i pozbawione jakichkolwiek oznak cywilizacji. Lata są deszczowe, a po opadach powietrze bardzo wilgotne. Parujące na wzgórzach lasy tworzą gęste mgły, które zwłaszcza rankiem zalegają w dolinach, ubogacając i tak już widowiskowe panoramy. Jesienią mgły są szczególnie intensywne i potrafią pojawiać się nagle, bardzo ograniczając widoczność, zalegając w dolinach przez długie tygodnie. Zimy na tych terenach są zwykle srogie, mroźne i długie. Częste zamiecie nie zapewniały tu łatwego życia dawnym mieszkańcom Ciechani.