Grzyby Przemyśl: gdzie na grzyby na Pogórzu Przemyskim, sezon, rezerwaty i porady

Przemyśl na grzyby w pigułce

Gdzie na grzyby koło Przemyśla – rejony

1. Krasiczyn, Prałkowce, Krzeczkowa, Olszany

Najbliższy i najwygodniejszy kierunek. Lasy Nadleśnictwa Krasiczyn porastają wzgórza po obu stronach Sanu na zachód od Przemyśla – to buczyny z jodłą na stokach i grądy w dolinach. Szukaj prawdziwków i kurek w buczynach, koźlarzy grabowych w grądach, a na skrajach lasów i łąkach – kani. Rejon łatwo połączyć ze zwiedzaniem renesansowego zamku w Krasiczynie. Na Pogórzu leży też rezerwat „Krępak” (buczyna z jodłą na stromych zboczach) – w jego granicach grzybów zbierać nie wolno.

2. Rybotycze, Huwniki, Posada Rybotycka, Makowa

Centralna część Pogórza Przemyskiego to rozległe lasy przecięte dolinami Wiaru i jego dopływów, z łąkami po dawnych wsiach. Dobre miejsce na kanie, koźlarze i opieńki w starych sadach, a w buczynach – na prawdziwki. Ważne: lasy wokół sanktuarium w Kalwarii Pacławskiej (ok. 173 ha) oraz masyw Kopystańki (ok. 189 ha) są rezerwatami przyrody. Zbieraj w otaczających je lasach państwowych, ale nie w granicach rezerwatów.

3. Bircza i Lasy Birczańskie

Nadleśnictwo Bircza gospodaruje dużymi, zwartymi kompleksami leśnymi wokół Birczy, Leszczawy, Brzuski i Jureczkowej, promowanymi jako Leśny Kompleks Promocyjny „Lasy Birczańskie”. To typowe lasy górskie z jodłą i bukiem – świetne na prawdziwki, ceglastopory, podgrzybki i kurki. Rejon jest mało zaludniony i spokojny, ale też słabo pokryty zasięgiem w dolinach.

4. Arłamów i Góry Sanocko-Turczańskie

Na południowy wschód od Birczy, w rejonie Arłamowa, Kwaszeniny i Trójcy, Pogórze przechodzi w Góry Sanocko-Turczańskie. Lasy są tu rozległe i dzikie, z dużą liczbą zwierzyny. To kierunek dla doświadczonych grzybiarzy – blisko granicy z Ukrainą, z długimi odcinkami bez zasięgu.

5. Na zachód: Dubiecko, Krzywcza i Pogórze Dynowskie

W dolinie Sanu na zachód od Przemyśla, w okolicach Krzywczy, Bachórza i Dubiecka, lasy są mniejsze i bardziej mieszane – z dębem, grabem i sosną. Dobre na koźlarze grabowe, kurki i borowiki usiatkowane w czerwcu i lipcu. Uwaga na rezerwat „Kozigarb” w okolicy Dubiecka.

Grzyby i forty Twierdzy Przemyśl

Pierścień fortów austriackiej Twierdzy Przemyśl otacza miasto, a wiele z nich zarosło lasem. Grzybobranie w okolicy fortów to świetny sposób na połączenie zbiorów z historią. Popularne kierunki to m.in. fort I „Salis Soglio” w Siedliskach, fort VIII „Łętownia”, fort IV „Optyń” w Ujkowicach czy fort XIII „San Rideau” w Bolestraszycach. Lasy wokół fortów to głównie dąbrowy, grądy i lasy mieszane – dobre na borowiki usiatkowane, kurki i koźlarze.

Uwaga: nie wchodź do wnętrz fortów i na ich wały – grozi to zawaleniem lub upadkiem z wysokości. Część fortów leży blisko granicy z Ukrainą (np. Siedliska), więc miej przy sobie dowód osobisty.

Gdzie nie wolno zbierać grzybów koło Przemyśla?

• Rezerwaty przyrody – na Pogórzu Przemyskim m.in.: Kalwaria Pacławska, Kopystańka, Krępak, Turnica, Reberce, Przełom Hołubli, Leoncina i Brzoza Czarna w Reczpolu, a dalej na zachód Kozigarb. Granice oznaczono tablicami; sprawdzisz je też na mapie Banku Danych o Lasach (BDL).
• Uprawy leśne do 4 m wysokości, drzewostany nasienne, ostoje zwierząt, źródliska potoków.
• Lasy z okresowym zakazem wstępu – nadleśnictwa Krasiczyn i Bircza regularnie wprowadzają je przy wycince drzew i usuwaniu szkód. Zarządzenia publikują na swoich stronach, a obszary zaznaczone są w BDL.
• Lasy prywatne oznaczone tablicą z zakazem wstępu.

Strefa przygraniczna

Przemyśl i duża część okolicznych lasów leżą w strefie nadgranicznej z Ukrainą. Obowiązuje tu bezwzględny zakaz wchodzenia w pas drogi granicznej – za wykroczenie grozi grzywna do 500 zł, a przejście za ukraiński słupek graniczny to już nielegalne przekroczenie granicy. Miej przy sobie dowód osobisty, bo Straż Graniczna może Cię wylegitymować, a w razie zabłądzenia przy granicy dzwoń pod 112.

Jakie grzyby rosną na Pogórzu Przemyskim?

W buczynach Pogórza rosną też rzadkie gatunki chronione – soplówka jodłowa i bukowa (białe, „sopelkowe” owocniki na martwym drewnie), czarki (czerwone miseczki wczesną wiosną) czy smardze. Nie zrywaj ich – grozi za to grzywna.

Pogoda a wysyp na Pogórzu

Pogórze Przemyskie ma klimat chłodniejszy niż nizinne okolice Jarosławia, ale cieplejszy niż Bieszczady. W praktyce oznacza to:

• Grzyby pojawiają się 7–14 dni po porządnych opadach (łącznie 20–40 mm), jeśli noce są cieplejsze niż ok. 8°C. Kurki i kanie wychodzą szybciej, borowiki i podgrzybki później.
• Przy suszy szukaj w jarach, na północnych stokach i przy potokach – gliniaste gleby fliszowe Pogórza trzymają wilgoć dłużej niż piaski, ale stoki południowe przesychają szybko.
• Po długich deszczach lepsze są wyżej położone, nasłonecznione zbocza i grzbiety.
• Pierwsze przymrozki (zwykle w październiku, w dolinach wcześniej) kończą sezon borowików. Zostają opieńki, boczniaki i płomiennice zimowe.

Siedliska – jak czytać las na Pogórzu?

Bezpieczeństwo i dzikie zwierzęta

• Duże drapieżniki – na Pogórzu Przemyskim żyją wilki i rysie, a coraz częściej pojawiają się niedźwiedzie. Rozmawiaj podczas chodzenia, nie chodź o zmroku, nie zostawiaj resztek jedzenia.
• Rykowisko (od połowy września do początku października) – nie podchodź do ryczących jeleni.
• Polowania – od października polowania zbiorowe; załóż coś jaskrawego.
• Zasięg – w dolinach Wiaru i wokół Birczy bywa słaby, a przy granicy telefon może logować się do sieci ukraińskiej. Zapisz miejsce parkowania i pobierz mapę offline.
• Kleszcze – długie spodnie, repelent, oględziny ciała po powrocie.

Plan grzybowego dnia z Przemyśla

Wariant krótki (pół dnia): 7:00 – start z parkingu w lasach koło Krasiczyna lub Prałkowiec, pętla 4–5 km po buczynach i grądach; 10:30 – czyszczenie grzybów; 11:00 – spacer po parku i dziedzińcu zamku w Krasiczynie; obiad w Przemyślu.

Wariant całodniowy: 6:30 – wyjazd w stronę Rybotycz lub Birczy; 7:15–11:30 – grzybobranie w lasach państwowych poza rezerwatami; 12:00 – wizyta w sanktuarium w Kalwarii Pacławskiej (bez zbierania grzybów w rezerwacie wokół!) albo w cerkwi obronnej w Posadzie Rybotyckiej; powrót przez Krasiczyn. Na koniec dnia możesz zajrzeć do Arboretum w Bolestraszycach.

Zasady na każdą wyprawę: zbieraj do przewiewnego koszyka, nieznane grzyby wykręcaj w całości i trzymaj osobno, zostawiaj stare i rozmiękłe okazy, a dołki przykrywaj ściółką. Zbiory przetwórz tego samego dnia.

Przepisy i sprzedaż

• Na własne potrzeby nie ma limitu ilości zebranych grzybów.
• Zbiór w celach handlowych w lasach państwowych wymaga umowy z nadleśnictwem.
• Sprzedaż świeżych grzybów leśnych wymaga atestu grzyboznawcy – kupując grzyby na przemyskim targowisku, poproś o niego.
• Mandat do 500 zł grozi m.in. za zbieranie w rezerwacie, wjazd do lasu pojazdem, wejście na uprawę leśną oraz niszczenie grzybów i grzybni.

Przetwarzanie i kuchnia

• Suszenie – prawdziwki, podgrzybki, koźlarze; plastry 5–8 mm, 45–55°C.
• Marynowanie – rydze, opieńki (po obgotowaniu), małe prawdziwki.
• Mrożenie – kurki i podgrzybki po podsmażeniu na maśle.
• Na świeżo – kanie panierowane, rydze smażone na maśle, sos z kurek.

Przemyska kuchnia łączy wpływy polskie, ukraińskie i żydowskie. Suszone borowiki to podstawa wigilijnego barszczu z uszkami, kapusty z grzybami i pierogów z kaszą gryczaną. Na Pogórzu popularna jest też zupa grzybowa z ziemniakami i śmietaną oraz gołąbki z kaszą i grzybami.

Grzyboznawca i zatrucia w Przemyślu

Jeśli masz wątpliwości co do gatunku, pokaż grzyb grzyboznawcy w Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Przemyślu. W sezonie stacje udzielają porad osobom zbierającym na własne potrzeby – godziny potwierdź telefonicznie. Przynieś cały, nieoczyszczony okaz z kapeluszem i trzonem.

Po wystąpieniu wymiotów, biegunki, bólów brzucha, zaburzeń widzenia lub osłabienia po jedzeniu grzybów dzwoń pod 112 lub jedź na SOR Wojewódzkiego Szpitala im. św. Ojca Pio w Przemyślu. Zabierz resztki potrawy i powiadom wszystkich, którzy ją jedli. Objawy zatrucia muchomorem sromotnikowym pojawiają się dopiero po 6–24 godzinach.