Jarosław: atrakcje renesansowego miasta kupców i podziemi

Jarosław - miasto jarmarków

Jarosław to jedno z najstarszych i najbardziej historycznych miast Podkarpacia z wieloma zabytkami i atrakcjami, którego początki sięgają XII wieku. Według tradycji założył je książę Jarosław Mądry, natomiast prawa miejskie nadał w XIV wieku Władysław Opolczyk. Dzięki położeniu na ważnych szlakach handlowych miasto szybko stało się znaczącym ośrodkiem kupieckim. Jarosław szybko stał się drugim po Frankfurcie nad Menem ośrodkiem handlu w Europie w XVI/XVII w.  Na słynne jarmarki jarosławskie zjeżdżali kupcy z Krakowa, Gdańska, Lwowa, ale też z Włoch, Niemiec i Turcji. Ślady tej bogatej przeszłości do dziś można odnaleźć w zabytkowej starówce, podziemiach i licznych historycznych budowlach.

Ten handlowy rozmach tłumaczy właściwie wszystko, co potem zobaczyliśmy na własne oczy: kamienice z podcieniami i wiatami budowane pod dodatkowy handel, a pod nimi – wielopoziomowe piwnice i korytarze, bo towarów było zwyczajnie za dużo, by zmieściły się na powierzchni rynku. Te piwnice to dziś jedna z wizytówek miasta i co zaskakujące, kryją się pod dwiema różnymi nazwami i dwiema zupełnie osobnymi trasami turystycznymi.

Atrakcje Jarosławia

Rynek w Jarosławiu – serce dawnego miasta kupców

Główną atrakcją Jarosławia jest rynek. W jego centrum znajduje się okazały ratusz z XVII wieku. Po zaborze austriackim w 1782 roku stracił dwa piętra, które zostały odbudowane dopiero w XIX wieku – stąd jego dzisiejszy, neorenesansowy charakter. Na wieży wisi zegar z 1896 roku, wykonany w wiedeńskiej pracowni Richarda Liebinga. Rynek odzwierciedla kupiecki charakter miasta. W czasach świetności odbywały się tu wielotygodniowe sierpniowe jarmarki, na które zjeżdżali kupcy z całej Europy i Bliskiego Wschodu. Ten handlowy rozmach zostawił po sobie dwie rzeczy: piękne kamienice i, o czym za chwilę, całe podziemne miasto.

Zobacz również: Przeworsk atrakcje - co naprawdę warto zobaczyć w mieście Lubomirskich?

Studnia miejska na rynku

Mało kto zwraca uwagę na studnię znajdująca się tuż przed ratuszem, w samym sercu jarosławskiego rynku. Została ona odkryta podczas zabezpieczania fundamentów zabytkowych kamienic w 1965 r. i odrestaurowana, nawiązując wyglądem do dawnych czasów, gdy była podstawowym źródłem wody dla mieszkańców i kupców odwiedzających miasto. Dzisiejsza studnia pełni przede wszystkim funkcję ozdobną i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów rynku. W otoczeniu zabytkowych kamienic oraz imponującego ratusza stanowi popularne miejsce spotkań i doskonały punkt, od którego warto rozpocząć zwiedzanie historycznego centrum Jarosławia.

Muzeum w Jarosławiu w słynnej Kamienicy Orsettich

Najbardziej znana atrakcja w Jarosławiu to Kamienica Orsettich - znajduje się tuż przy rynku i jest jednym z zaledwie dwóch zachowanych w Polsce przykładów późnorenesansowego domu mieszczańskiego z XVII wieku. Zbudował ją Wilhelm Orsetti, włoski kupiec i bankier osiadły w Krakowie, na zlecenie ówczesnej właścicielki miasta, księżnej Anny Ostrogskiej. Dziś mieści się tu Muzeum w Jarosławiu, a jego najbardziej reprezentacyjne wnętrze – Wielka Izba z włoskimi meblami renesansowymi i gotycką rzeźbą Madonny z Dzieciątkiem zapadła nam w pamięć najbardziej ze wszystkich sal.

Praktycznie, z naszej wizyty: muzeum działa w dwóch trybach sezonowych – latem (maj–wrzesień) zwykle od wtorku do soboty w godzinach 11:00–17:00 oraz w niedziele 12:00–17:00, zimą godziny są krótsze. W poniedziałki jest zawsze zamknięte, a czwartek to zwykle dzień bezpłatnego wstępu. Radzimy sprawdzić aktualny grafik przed wyjazdem na stronie https://www.muzeum-jaroslaw.pl/.

Podziemia Jarosławia – dwie trasy, dwie różne opowieści

Ta atrakcja zaskakuje wielu turystów. Zazwyczaj zwiedzając miasto mamy do czynienia z jedną trasą podziemną, ale nie tutaj. W Jarosławiu są dwie odrębne, niezależne od siebie trasy podziemne, prowadzone przez różnych operatorów, w różnych kamienicach. Zestawiliśmy informacje o nich w poniżej tabeli, abyście mogli łatwiej wybrać tą, która Was bardziej zainteresuje:

Z tych dwóch bardziej podobało nam się przejście Podziemną Trasą Turystyczną – klimat prowadzenia z przewodnikiem, opowieści o jarmarkach i po prostu surowszy, mniej „muzealny” charakter piwnic zrobiły na nas większe wrażenie niż interaktywne sale w Przejściu. To jednak nasze subiektywne odczucie – jeśli jedziecie z dziećmi, postawilibyśmy raczej na Przejście, bo młodszym łatwiej się tam nie znudzić. Jedna rada, którą serio doceniliśmy dopiero na miejscu: w piwnicach panuje stała temperatura około 8 stopni niezależnie od pory roku, więc warto wziąć bluzę, czy ubranie z dłuższym rękawem.

Ceny biletów wstępu na trasy podziemne 2026

Podziemne Przejście Turystyczne:

• Bilety dla turystów: Normalny: 20 zł, Ulgowy: 15 zł, Rodzinny (2+3): 65 zł
• Bilety dla mieszkańców Jarosławia i powiatu jarosławskiego: Normalny: 15 zł, Ulgowy: 10 zł, Rodzinny (2+3): 45 zł
• Bilety dla posiadaczy Jarosławskiej Karty Miejskiej: Normalny: 10 zł, Ulgowy: 5 zł, Rodzinny (2+3): 25 zł
• Dodatkowo wynajem audioprzewodnika: 5 zł (1 audioprzewodnik na max. 2 bilety)

Podziemna Trasa Turystyczna:

• Bilety: Normalny: 20 zł, Ulgowy: 15 zł, Rodzinny (2+3): 65 zł

Zwiedzanie obu tras:

• Cena łączonych biletów: Normalny: 30 zł, Ulgowy: 25 zł, Rodzinny (2+3): 100 zł

Przy zakupie biletów należy okazać dokument uprawniający do zniżki. Więcej informacji można znaleźć na stronie: https://podziemia.jaroslaw.pl/o-podziemiach/podziemne-przejscie-turystyczne-rynek-4_5_6/cennik/

Bazylika Matki Bożej Bolesnej - Sanktuarium z cudowną Pietą

Bazylika Matki Bożej Bolesnej, przy klasztorze oo. dominikanów (ul. Dominikańska 25), wiąże się z legendą sięgającą 20 sierpnia 1381 roku – podanie mówi, że pasterze znaleźli wtedy na polnej gruszy wyrzeźbioną w drewnie figurę Piety. Rzeźba, dziś najstarszy zabytek Jarosławia, w 1636 roku została uznana przez biskupa przemyskiego za cudowną, a w 1755 roku koronowana papieskimi koronami podczas uroczystości z udziałem około 30 tysięcy pielgrzymów. Wnętrze późnobarokowej bazyliki zdobią cenne polichromie, a w południowym ramieniu transeptu znajduje się rzadko spotykany Ołtarz Relikwii Świętych z blisko dwustoma relikwiami. Podczas nabożeństw można posłuchać zabytkowych organów z końca XIX wieku. Bazylika jest czynna codziennie, zwykle od wczesnych godzin porannych do wieczora, a wstęp do środka jest bezpłatny – w przypadku zwiedzania grupowego z przewodnikiem warto to jednak wcześniej zgłosić opiekunowi pielgrzymów.

Ślady wielokulturowego Jarosławia – kolegiata i cerkiew

Jarosław przez wieki leżał na styku kultur i religii, i to widać do dziś w architekturze miasta. Kolejną atrakcją jest Kolegiata pw. Bożego Ciała, dawniej kościół jezuicki pw. św. Janów, uchodzi za najstarszy pojezuicki kościół w Polsce – warto zajrzeć choćby na chwilę, bo w środku znajduje się wizerunek Matki Bożej Śnieżnej.

Drugim punktem, który pokazuje wielokulturowy charakter miasta, jest cerkiew konkatedralna pw. Przemienienia Pańskiego, widoczna z Rynku na końcu ulicy Jana III Sobieskiego. Świątynię wzniesiono w XVIII wieku na miejscu dawnego zamku, a jej największą wartością jest zabytkowy ikonostas oraz łaskami słynąca ikona Matki Boskiej Jarosławskiej, nazywana „Bramą Miłosierdzia” – do dziś modlą się przy niej polscy grekokatolicy.

Czarna Kaplica – unikat, o którym mało kto słyszał przed przyjazdem

Jeśli mielibyśmy wskazać jedną atrakcję Jarosławia, która najbardziej zaskakuje osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, byłaby to Czarna Kaplica na terenie opactwa Benedyktynek na wzgórzu św. Mikołaja (ulica Benedyktyńska 5). Jej nazwa nie ma nic wspólnego z materiałem budowlanym – wiąże się z pożarem z 1944 roku.

Wycofujące się wojska niemieckie planowały wysadzić klasztor i zgromadziły w tym pomieszczeniu spore ilości karbidu oraz innych substancji łatwopalnych. Do wybuchu jednak nie doszło – zabrakło tlenu – za to temperatura pożaru była na tyle wysoka, że stopiła cegłę na sklepieniu. Powstały w ten sposób czarne, nierówne bryły przypominające stalaktyty, które po wojnie celowo pozostawiono w niemal nienaruszonym stanie. Dziś w kaplicy czczony jest wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej.

Warto wiedzieć, że kaplica to wciąż czynny klasztor i nie zawsze jest dostępna do zwiedzania, więc przed wizytą lepiej sprawdzić aktualne możliwości wejścia na miejscu lub zapytać w Informacji Turystycznej. Sam teren opactwa, otoczony jest 840-metrowym murem obronnym z basztami - to jeden z niewielu w Polsce tak dobrze zachowanych klasztorów obronnych.

Punkty widokowe – gdzie zobaczyć Jarosław z góry?

Jarosław nie ma wieży widokowej w klasycznym sensie, ale ma za to kilka miejsc, z których można spojrzeć na miasto nieco z boku. Najbardziej znany punkt widokowy znajduje się na terenie Małego Rynku, a drugi przy kolegiacie pw. Bożego Ciała, skąd widać dachy Starówki i charakterystyczne wieże opactwa Benedyktynek na wzgórzu.

Bulwary nad Sanem

Jeśli macie ochotę na chwilę odpoczynku od zwiedzania kamienic i podziemi, warto zejść nad San. Bulwary nad Sanem im. Stefana Klisko to jedna z najnowszych atrakcji Jarosławia – oficjalnie otwarte 23 marca 2025 roku, po przebudowie wartej ponad 9,3 mln zł. Na kilkusethektarowym terenie wzdłuż rzeki powstały m.in. amfiteatr, boiska do piłki nożnej, siatkówki i koszykówki, boisko do siatkówki plażowej, linarium, plenerowa siłownia, skatepark oraz stoły do ping-ponga, a całość jest dostosowana do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

To miejsce stworzone raczej do spacerów, plażowania i rekreacji niż do kąpieli – władze miasta wprost podkreślały przy otwarciu, że San w tym miejscu nie służy do pływania, mimo że latem trudno się oprzeć wrażeniu, że plaża wręcz do tego zaprasza. Warto też wiedzieć, że miasto pracuje nad przedłużeniem ścieżki rowerowej znad Sanu w stronę Radawy – docelowo ma ona liczyć ponad 2,3 km i połączyć bulwary z istniejącym już szlakiem rowerowym. Dla nas to najprzyjemniejszy sposób, by zakończyć dzień zwiedzania Jarosławia – spokojnym spacerem z widokiem na rzekę, zamiast od razu wsiadać do samochodu.

Atrakcje Jarosławia dla rodzin z dziećmi

Zwiedzanie samych zabytków może szybko znudzić najmłodszych, dlatego warto rozplanować dzień tak, żeby przeplatać historię z czymś bardziej angażującym.

Dobrym pomysłem jest Centrum Edukacji Kulturalnej, które mieści się w piwnicach Ratusza oraz w zabytkowej Bramie Krakowskiej z XVI wieku. W ratuszowych piwnicach czekają interaktywne stanowiska poświęcone muzyce, rzeźbie, malarstwu i architekturze, a także laboratorium teatralne i pracownia origami. Wstęp jest bezpłatny, co przy zwiedzaniu z dziećmi robi realną różnicę.

Jeśli pogoda nie sprzyja spacerom, ratunkiem może być kryta pływalnia MOSiR przy ulicy gen. Władysława Sikorskiego 5. To spory obiekt – 520 m² lustra wody, niecka sportowa, niecka do nauki pływania oraz basen z atrakcjami wodnymi: biczami wodnymi, gejzerami, „dziką rzeką” i 80-metrową zjeżdżalnią rurową. Basen jest czynny codziennie, zwykle od wczesnego rana do wieczora, a bilety są tanie w porównaniu z dużymi aquaparkami w regionie.

Same podziemia, o których pisaliśmy wyżej, też sprawdzają się świetnie z dziećmi – zwłaszcza Podziemne Przejście Turystyczne z multimedialnymi ekspozycjami, gdzie dzieciaki mogą samodzielnie „ulepić” wirtualny garnek albo sprawdzić, jak wyglądał spływ towarów rzekami do Jarosławia.

Ile czasu zaplanować na zwiedzanie Jarosławia? – Nasza propozycja trasy

Jarosław da się solidnie zobaczyć w jeden dzień, choć osoby, które lubią zwiedzać bez pośpiechu, powinny liczyć raczej na cały dzień z wolnym popołudniem niż na kilka godzin między pociągami. Proponowana przez nas kolejność zwiedzania wygląda tak:

1. Start na Rynku i w Informacji Turystycznej w Kamienicy Attavantich – sprawdzenie godzin wejść do podziemi (15–20 minut).
2. Kamienica Orsettich i Wielka Izba (30–40 minut).
3. Jedna z tras podziemnych – najlepiej Podziemne Przejście Turystyczne z audioprzewodnikiem (60–90 minut).
4. Spacer w stronę kolegiaty i punktu widokowego (30 minut).
5. Wzgórze św. Mikołaja – opactwo Benedyktynek i, jeśli akurat otwarta, Czarna Kaplica (45–60 minut).
6. Bazylika Matki Bożej Bolesnej – nieco dalej, warto doliczyć czas na dojście lub krótki dojazd (razem 60–75 minut).

Przy takim planie zmieścicie się w 5–6 godzinach, zostawiając jeszcze czas na obiad w jednej z restauracji przy Rynku.

Kiedy warto przyjechać na zwiedzanie Jarosławia?

Miasto zwiedza się dobrze przez cały rok, ale kilka terminów wyróżnia się szczególnie, i gdybyśmy planowali kolejny wyjazd, braliśmy pod uwagę właśnie te:

• Maj – Noc Muzeów i Noc Zwiedzania Rynku, gdy zabytki i podziemia można oglądać wieczorem w wyjątkowej scenerii świateł, często z darmowym wejściem lub za symboliczną opłatą.
• Koniec kwietnia – uroczyste Otwarcie Sezonu Turystycznego na rynku.
• Druga połowa sierpnia – odbywa się tu Festiwal „Pieśń naszych korzeni” - jeden z bardziej znanych festiwali tego typu w Europie
• Koniec sierpnia –  Jarmark Jarosławski w Przejściu, nawiązujący klimatem do dawnych, kupieckich jarmarków miasta.
• Sezon letni (maj–wrzesień) – dłuższe godziny otwarcia muzeum i podziemi niż zimą.

Jak dojechać do Jarosławia? Mapa

Jarosław leży przy autostradzie A4 (zjazd Jarosław) i linii kolejowej Kraków–Przemyśl, co czyni go wygodnym przystankiem w drodze z Rzeszowa do Przemyśla lub na Roztocze. Z Rzeszowa dojazd zajął nam niecałe 40 minut, bez większego ruchu na trasie. Jeśli macie więcej czasu, polecamy połączyć Jarosław z Przemyślem albo z zamkami Podkarpacia w jeden weekendowy wypad – oba kierunki leżą praktycznie po drodze.

Atrakcje w okolicach Jarosławia

• Pałac Dzieduszyckich w Zarzeczu (oddział Muzeum w Jarosławiu Kamienica Orsettich)
• Pałac Lubomirskich w Przeworsku - zespół pałacowo-parkowy
• Jezioro Kidałowickie
• Radawa - atrakcje i ciekawe miejsca
• ZEK Radymno - zalew i kąpielisko