Tunel schronowy w Strzyżowie - podziemny schron kolejowy pociągu Hitlera

Schron kolejowy w Strzyżowie pod Górą Żarnowską

Schron w Strzyżowie, to obiekt architektury pomilitarnej. Wybudowany został w ciągu roku - od wiosny 1940, do wiosny 1941 przez niemiecką firmę "Organisation Todt". Jego długość to 438 m, a wysokość 6,45 metra. Jego średnica w przekroju poprzecznym ma w przybliżeniu 8,87m. 

Budowa obiektu była ściśle strzeżona przed osobami postronnymi - nie wolno było zaglądać, ani nawet zbliżać się do terenu budowy. Każdego gapia od razu przeganiano. Schron budowało ponad 4000 robotników - m.in. Niemcy, Włosi, Jugosłowianie, Polacy i Żydzi. We wnętrzach obiektu pracowali jedynie Niemcy i Włosi. Polacy i pozostała ludność pracowali na zewnątrz przygotowując głównie materiały budowlane.

Co ciekawe tunel ten, był jednym z kilku obiektów całego kompleksu schronowego Fűhrershauptguarier – Anlage Sűd. W jego skład wchodziły:

• tunel schronowy dla pociągu sztabowego (o którym mowa),
• schody bierne zaplecza technologicznego,
• krótszy tunel instalacyjny,
• bocznica kolejowa jednotorowa,
• peron drewniany między stacją kolejową, a tunelem,
• grobla (jej przeznaczenia nie znamy do dziś).

Z wymienionych obiektów zachował się tunel schronowy z mniejszym tunelem instalacyjnym i schody zaplecza technologicznego.

Główny tunel przekopano pod Żarnowską Górą tworząc betonowe, a miejscami żelbetowe ściany boczne. Wewnętrzne sklepienia wykonano z cegły, a wlot i wylot z tunelu kończą grube, żelbetowe przedsionki o długości 11 metrów. Będąc w jego wnętrzu warto zwrócić uwagę na ogromne dwuczęściowe drzwi żelazne w otworach bunkra po stronie zachodniej. Są to oryginalne drzwi zachowane do dzisiaj.

Tunel schronowy dla pociągu sztabowego

W dniach 27/28 sierpnia 1941 roku  pociąg sztabowy "America" należący do Hitlera zatrzymał się wraz z nim w okolicy tunelu w Strzyżowie. Niemiecki dyktator przyjechał tym pociągiem na spotkanie z Mussolinim, które odbyło się w Stępinie. Jednak na czas spotkania swój pociąg ukrył w Strzyżowie, w tunelu pod Górą Żarnowską i stąd w kolumnie samochodów udał się do Stępiny, gdzie czekał na niego Benito Mussolini.

Pociąg „Amerika” był mobilnym centrum dowodzenia Hitlera. Składał się najczęściej z kilkunastu wagonów, w tym przedziałów przeznaczonych do specjalnego użytku. były to np.:

• wagon do przewozu limuzyny Führera,
• wagon kąpielowy,
• salonka,

Pociąg sztabowy kanclerza III Rzeszy uzbrojony był też w działa przeciwlotnicze. Jedno miał za lokomotywą i drugie na samym końcu. Obiekt w Strzyżowie był jednym z systemów ochronnych tego pociągu oraz innych podobnych, jakie poruszały się wówczas po torach zniewolonej Europy.

Zobacz również: Tunel schronowy Stępina-Cieszyna

Zwiedzanie tunelu

Tunel w Strzyżowie można zwiedzać w okresie wakacyjnym (lipiec–sierpień) od wtorku do niedzieli w godzinach 11:00–18:00. Wejścia odbywają się o każdej pełnej godzinie, a ostatnie zwiedzanie rozpoczyna się o 17:00.

Szczegółowe informacje dotyczące zwiedzania w pozostałych miesiącach można znaleźć na stronach www.muzeum-strzyzow.pl oraz Facebooku tunelu schronowego (https://www.facebook.com/tunelschronowy), a także pod numerami telefonów: 17 2764 238 oraz 889 839 031.

Organizatorem zwiedzania jest Muzeum Samorządowe Ziemi Strzyżowskiej im. Zygmunta Leśniaka
ul. Łukasiewicza 10
38-100 Strzyżów
tel. 889 839 031
e-mail: muzeum.samorzadowe.strzyzow@gmail.com